Daglezja zielona, zwana także jedlicą Douglasa (Pseudotsuga douglasii – nazwa gatunkowa od nazwiska szkockiego botanika).

Pseudotsuga menziesii – gr. pseudo – fałszywy, nieprawdziwy.

Gatunek obcego pochodzenia. Pochodzi z zachodniej części Ameryki Północnej. Do Polski została sprowadzona w pierwszej połowie XIX wieku.

Rodzina: Sosnowate (Pinaceae)

Najważniejsze cechy diagnostyczne

• kora starszych drzew jest czerwonobrązowa, korkowata i głęboko spękana
• szyszki mają trójzębne łuski wspierające

Charakterystyka morfologiczna

Daglezja zielona jest potężnym, zimozielonym drzewem iglastym należącym do najwyższych gatunków drzew świata.
W naturalnym zasięgu może osiągać ponad 100 m wysokości, natomiast w Europie dorasta zwykle do 45–60 m. Korona młodych osobników jest regularnie stożkowata. Z wiekiem staje się szersza i bardziej nieregularna. Gałęzie dolne często zwisają, natomiast górne są skierowane ku górze. Pień jest prosty i masywny.

Kora młodych drzew jest gładka, natomiast u starszych okazów staje się bardzo gruba, czerwonobrązowa, korkowata i głęboko spękana.

Igły są miękkie, płaskie, długości 2-4 cm, ułożone pojedynczo na pędach. Na spodniej stronie widoczne są dwa jasne paski aparatów szparkowych. Po roztarciu wydzielają charakterystyczny cytrusowy lub jabłkowy zapach.

Daglezja zielona jest gatunkiem jednopiennym. Męskie i żeńskie organy rozmnażania rozwijają się na tym samym osobniku. Kwitnienie przypada zwykle na okres od kwietnia do maja. Zapylenie odbywa się przez wiatr, a nasiona wyposażone są w skrzydełka umożliwiające rozsiewanie na znaczne odległości. Szyszki są zwisające, długości 5-10 cm. Ich najbardziej charakterystyczną cechą są wystające, trójzębne łuski wspierające, przypominające rozwidlone języczki.  

Rozmieszczenie geograficzne i wymagania siedliskowe

Naturalny zasięg daglezji zielonej obejmuje zachodnią część Ameryki Północnej, od Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie po środkowy Meksyk. Gatunek występuje od poziomu morza do około 3350 m n.p.m. i zasiedla bardzo różnorodne warunki klimatyczne. Do Europy daglezja została sprowadzona w XIX wieku i szybko stała się jednym z najważniejszych obcych gatunków wykorzystywanych w gospodarce leśnej. W Polsce jest sadzona od drugiej połowy XIX wieku, szczególnie na siedliskach lasów mieszanych i świeżych borów.

Daglezja zielona najlepiej rozwija się na siedliskach świeżych, umiarkowanie wilgotnych i dobrze przepuszczalnych. Preferuje gleby głębokie, żyzne i dobrze napowietrzone. Charakteryzuje się znaczną plastycznością ekologiczną. Może rosnąć na różnych typach gleb, pod warunkiem braku długotrwałego podmoknięcia. Wykazuje odporność na okresowe niedobory wody oraz silne wiatry. Jest również dobrze przystosowana do warunków klimatycznych Europy Środkowej.

Fitocenozy

W naturalnym zasięgu daglezja zielona jest jednym z kluczowych gatunków budujących rozległe lasy zachodniej części Ameryki Północnej. Często dominuje w strukturze drzewostanów i odgrywa zasadniczą rolę ekologiczną. Jest gatunkiem pionierskim, szybko zasiedlającym obszary po pożarach i innych zaburzeniach ekosystemów leśnych. W młodym wieku może tolerować częściowe ocienienie, jednak później wymaga większego dostępu do światła.

W Polsce nie tworzy naturalnych zbiorowisk leśnych. Występuje głównie jako gatunek introdukowany w drzewostanach gospodarczych, parkach i arboretach. Na Pomorzu pełni przede wszystkim funkcję gospodarczą i krajobrazową.

Znaczenie gospodarcze

Daglezja zielona należy do najważniejszych gatunków drewna konstrukcyjnego na świecie. Drewno jest wytrzymałe, trwałe, odporne mechanicznie oraz stosunkowo łatwe w obróbce. Wykorzystuje się je w budownictwie, produkcji sklejki, tarcicy oraz konstrukcji inżynierskich.

Ze względu na bardzo szybki wzrost oraz wysoką produkcyjność jest uznawana za jeden z najcenniejszych gatunków introdukowanych w europejskim leśnictwie.

Ekologicznie gatunek stanowi cenne siedlisko dla wielu organizmów związanych z dużymi drzewami iglastymi. W naturalnym zasięgu uczestniczy w tworzeniu złożonych relacji z grzybami mykoryzowymi, owadami oraz ptakami leśnymi.

PRZESZŁOŚĆ I TERAŹNIEJSZOŚĆ W ARBORETUM

Jedlice rosnące w tutejszym Arboretum mają do 36 m wysokości, a obwody pni do ponad 260 cm.

Autorzy fotografii:

Renata Afranowicz-Cieślak,

Maciej Marciniak